Gjykata Supreme në SHBA rrëzon Trump për tarifat, presidenti: Vendim i turpshëm

Gjykata Supreme e Shteteve të Bashkuara ka vendosur me shumicë votash 6-3 të rrëzojë tarifat gjithëpërfshirëse të vendosura nga presidenti amerikan Donald Trump, duke i dhënë një goditje të fortë një prej politikave më të debatueshme të tij në fushën e tregtisë dhe duke rikonfirmuar kufijtë kushtetues të pushtetit ekzekutiv.

Vendimi u shpall të premten nga Gjykata Supreme e Shteteve të Bashkuara, institucioni më i lartë gjyqësor në vend, dhe u hartua nga kryetari i saj, John Roberts. Në arsyetimin e vendimit theksohet se presidenti nuk kishte autorizim të qartë nga Kongresi i Shteteve të Bashkuara për të vendosur tarifa kaq të larta mbi mallrat e importuara.

Tre gjyqtaret me prirje liberale, Ketanji Brown Jackson, Elena Kagan dhe Sonia Sotomayor iu bashkuan tre gjyqtarëve konservatorë, Amy Coney Barrett, Neil Gorsuch dhe kryetarit John Roberts, duke formuar shumicën që la në fuqi vendimin e një gjykate më të ulët federale. Kjo gjykatë kishte konstatuar më herët se administrata e presidentit kishte tejkaluar kompetencat, duke përdorur ligjin për emergjencat kombëtare si bazë për vendosjen e tarifave të gjera.

Në arsyetimin e tij, kryetari i Gjykatës Supreme theksoi se “presidenti duhet të tregojë autorizim të qartë nga Kongresi për të justifikuar pretendimin e tij të jashtëzakonshëm për fuqinë për të vendosur tarifa”, duke shtuar se në këtë rast një autorizim i tillë nuk ekzistonte.

Tarifat doganore kishin qenë një element qendror i politikës ekonomike dhe të jashtme të presidentit Donald Trump, veçanërisht gjatë mandatit të tij të dytë. Ato u përdorën si mjet presioni në marrëdhëniet tregtare me disa nga partnerët më të mëdhenj ekonomikë të Shteteve të Bashkuara, duke nxitur tensione ndërkombëtare, luhatje në tregjet financiare dhe pasiguri në ekonominë globale.

Sipas projeksioneve të administratës, tarifat pritej të gjeneronin triliona dollarë të ardhura për buxhetin federal gjatë dekadës së ardhshme. Administrata argumentonte se do të mbrojë prodhimin vendas dhe do të forcojë pozitën negociuese të Shteteve të Bashkuara në tregtinë ndërkombëtare. Nga ana tjetër, kundërshtarët paralajmëronin për rritje të çmimeve për konsumatorët amerikanë dhe dëme për bizneset që varen nga importet.

Çështja mbërriti në Gjykatën Supreme pas disa padive të paraqitura nga biznese të prekura drejtpërdrejt nga tarifat, si dhe nga 12 shtete amerikane, shumica e tyre të drejtuara nga guvernatorë dhe administrata e Partisë Demokratike. Këto shtete argumentuan se përdorimi i ligjit për emergjencat kombëtare për të vendosur tarifa në mënyrë të njëanshme përbënte një precedent të rrezikshëm dhe cenonte balancën e pushteteve të parashikuar në Kushtetutë.

Tri padi të veçanta u bashkuan për shqyrtim në Gjykatën Supreme, e cila me vendimin e saj përfundimtar konfirmoi se presidenti kishte tejkaluar kufijtë e autoritetit të tij. Pas shpalljes së vendimit, presidenti Donald Trump, sipas mediave amerikane, e cilësoi atë si “të turpshëm”. Ai kishte paralajmëruar më herët se dispononte një “plan alternativ” në rast se Gjykata Supreme do të vendoste kundër tij, duke lënë të kuptohet se përplasja mes Shtëpisë së Bardhë dhe institucioneve të tjera federale për çështjen e kompetencave në fushën e tregtisë mund të vazhdojë.

Vendimi i Gjykatës Supreme pritet të ketë ndikim të gjerë jo vetëm në politikën tregtare të Shteteve të Bashkuara, por edhe në mënyrën sesi do të interpretohen në të ardhmen kufijtë e pushtetit presidencial në raport me Kongresin dhe sistemin e balancës e kontrollit mes institucioneve federale.