Nga futbolli te basketbolli, studimi: Pse kampionët humbasin gjuajtjet vendimtare

Edhe atletët më të mirë bëjnë gabime: mendoni për penalltinë e famshme të humbur të Roberto Baggio-s, që i kushtoi titullin e Kupës së Botës 1994 Italisë, ose katër gjuajtjet e lira të humbura të Nick Anderson në ndeshjen e parë të finales së NBA-së 1995.

Këto janë ndoshta gjuajtje të provuara mijëra herë dhe, më shpesh sesa jo, të suksesshme. Pra, çfarë ndodh në këto momente? Një ekip nga Universiteti Shtetëror i Misisipit bëri këtë pyetje, duke arritur në përfundimin se presioni luan një rol, duke çautomatizuar lëvizjet e lojtarëve. Shkurt: Ata mendojnë shumë.

Në gjuajtjet e suksesshme, lojtarët treguan modele motorike më të qëndrueshme dhe të koordinuara, me këmbë të vendosura fort në tokë, nyje të sinkronizuara dhe më pak ndryshueshmëri në lëvizjet e kyçeve të dorës dhe bërrylit. Për më tepër, aktiviteti i trurit ishte më i qëndrueshëm dhe i “akorduar” me detyrën. Në të kundërt, në gjuajtjet e humbura, trupi vazhdonte të korrigjohej gjatë ekzekutimit, dhe truri dukej i angazhuar në vlerësimin dhe rregullimin e lëvizjeve në kohë reale.

Nuk ka nevojë të mendosh tej! Atletët elitarë, ndryshe nga ata që lulëzojnë vetëm me talent, nuk mendojnë për çdo lëvizje; ata “vrapojnë në autopilot”, duke u mbështetur në lëvizje të përsosura gjatë mijëra përsëritjeve. Kjo zvogëlon ndryshueshmërinë dhe truri punon më me efikasitet. Dhe ja ku qëndron problemi: nën presion, gjatë një gare të rëndësishme, ai stabilitet mund të shkatërrohet; atleti kthehet në mendime të tepërta, duke monitoruar dhe korrigjuar me vetëdije lëvizjet e tij, ashtu siç bënte si fillestar. Ky kthim në kontroll prish automatizmin e ndërtuar gjatë viteve të stërvitjes, rrit ndryshueshmërinë dhe përkeqëson performancën.

“Nëse atletët mësojnë të njohin se si reagojnë truri dhe trupi i tyre nën presion dhe stërviten për t’u kthyer në një gjendje më të qëndrueshme, ata mund të gjejnë rrugën drejt një performance më të qëndrueshme”, shpjegon David Van den Heever, një nga autorët. Qëllimi, përfundon ai, nuk është vetëm të mësohet lëvizja e saktë, por edhe të kuptohet kur duhet të ndalet kontrolli i saj.