Dronët e karteleve bëhen shkak konflikti mes SHBA-ve dhe Meksikës

Mbyllja kaotike e aeroportit të El Pasos mbrëmjen e së martës, për të cilën autoritetet amerikane fillimisht fajësuan një inkursion nga një dron i një karteli meksikan, solli në pah përdorimin gjithnjë e më të madh të mjeteve ajrore pa pilot nga grupet kriminale dhe tensionet e ndezura mes dy vendeve për mënyrën se si duhet trajtuar kjo çështje.

Gjatë vitit të kaluar, zyrtarët e sigurisë amerikane kanë shprehur gjithnjë e më shumë shqetësim për përdorimin e dronëve nga kartelet meksikane, të cilat kryesisht përdorin versione të thjeshta të modeleve komerciale për të hedhur paketa droge ose për të survejuar rrugët e trafikut.

Versione kontradiktore mbi mbylljen

Sekretari amerikan i Transportit, Sean Duffy, tha se prania e një droni të kartelit në hapësirën ajrore amerikane kishte nxitur ndalimin e trafikut ajror në El Paso, i cili fillimisht ishte parashikuar për 10 ditë, por më pas u shkurtua në vetëm shtatë orë.

Por zyrtarë të qeverisë dhe linjave ajrore, duke folur në kushte anonimiteti, kundërshtuan pretendimin e Duffy-t, duke thënë se FAA e kishte mbyllur hapësirën ajrore për shkak të shqetësimeve se një sistem kundër-dron me lazer që po testohej nga ushtria amerikane aty pranë mund të paraqiste rrezik për trafikun ajror. Ekspertët e aviacionit shtuan se një shfaqje droni pranë një aeroporti zakonisht do të sillte një pauzë të shkurtër në trafik, jo një mbyllje të zgjatur.

Presidentja meksikane Claudia Sheinbaum të enjten gjithashtu hodhi dyshime mbi versionin zyrtar amerikan, duke thënë se nuk kishte informacion për dronë në kufi, ku qyteti teksan El Paso ndodhet përballë Ciudad Juarez-it, as ndikime në anën meksikane.

“Ata duhet ta shpjegojnë,” tha ajo për autoritetet amerikane në një konferencë për shtyp.

Zyra e Sheinbaum nuk iu përgjigj menjëherë një kërkese për koment mbi tensionet në rritje për dronët e karteleve.

Zëdhënësja e Shtëpisë së Bardhë, Anna Kelly, tha se presidenti amerikan Donald Trump i ka “lënë të gjitha opsionet mbi tryezë” në përgjigje të një kërkese për koment mbi dronët si pikë tensioni në marrëdhëniet bilaterale.

“Ndërhyrje, jo sulm”

Grupet kriminale meksikane kanë përdorur dronë komercialë të lirë për më shumë se një dekadë për survejim dhe transport kontrabande, sipas ekspertes së sigurisë Vanda Felbab-Brown.

Teknologjia është e thjeshtë, tha ajo, por megjithatë ka shkaktuar gjakderdhje në Meksikë. Disa nga grupet më të mëdha kriminale, veçanërisht Karteli i Gjeneratës së Re Jalisco, kanë pajisur dronë komercialë me bomba të improvizuara ose pajisje shpërthyese për të sulmuar forcat e sigurisë dhe civilët meksikanë, veçanërisht në pjesët qendrore të vendit, përfshirë shtetin e Michoacan.

Në kufi, kartelet kryesisht përdorin dronë për të hedhur drogë nga ajri ose për të spiunuar agjentët amerikanë të kufirit për t’i shmangur më lehtë gjatë operacioneve të kontrabandës. Pentagoni ka thënë se ka më shumë se 1 mijë inkursione dronësh përgjatë kufirit SHBA–Meksikë çdo muaj.

“Është një inkursion, jo një sulm,” tha Scott Brown, ish-agjent special në Arizona, ku ishte i përfshirë në përpjekjet kundër-dron të zbatimit të ligjit përgjatë kufirit. “Ka një dallim të qartë.”

Autoritetet amerikane dhe meksikane po punojnë së bashku për të luftuar rritjen e përdorimit të dronëve në rajonin kufitar. Më herët këtë javë, zyrtarë nga New Mexico dhe shteti fqinj meksikan Chihuahua u takuan për të diskutuar këto rreziqe.

Kërcënim apo pretekst?

Mbyllja e hapësirës ajrore vjen mes komenteve të përsëritura të presidentit Trump se ai dëshiron të përdorë forcën ushtarake amerikane kundër karteleve meksikane, të cilat sipas tij “drejtojnë Meksikën.”

Sheinbaum ka thënë se çdo veprim unilateral amerikan në tokën meksikane do të ishte një shkelje e rëndë e sovranitetit të vendit të saj dhe do të kalonte një vijë të kuqe. “Herën e fundit që Shtetet e Bashkuara erdhën në Meksikë me një ndërhyrje, morën gjysmën e territorit,” tha Sheinbaum në nëntor, duke iu referuar Luftës Meksikano–Amerikane nga viti 1846 deri në vitin 1848.

Administrata Trump ka ngritur gjithnjë e më shumë alarmin për dronët e karteleve si një kërcënim.
“Kur dëgjova për mbylljen e aeroportit, shqetësimi im ishte, a është ky një pretekst për një kundër-sulm nga SHBA-të?” tha Brown.

Steven Willoughby, drejtor i programit kundër-dron në Departamentin Amerikan të Sigurisë Kombëtare, dëshmoi para Kongresit në korrik se është “vetëm çështje kohe para se amerikanët ose forcat e rendit të synohen në rajonin kufitar.”

Por Carlos Perez Ricart, një ekspert i sigurisë meksikane, kundërshtoi një karakterizim të tillë.
“Nuk ka prova që kartelet do të sulmonin SHBA-të me dronë, nuk ka kuptim për ta,” tha ai.
“Por një narrativë e tillë i shërben interesave të Trump-it për të krijuar një justifikim për veprim ushtarak.”

Shkrim nga Reuters