Gazetarët çekë kërcënojnë me grevë: Qeveria synon të marrë nën kontroll financimin e mediave publike

Gazetarët e transmetuesve publikë në Republikën Çeke kanë paralajmëruar grevë nëse qeveria e kryeministrit miliarder Andrej Babiš nuk tërhiqet nga plani për të hequr tarifat e licencës dhe për ta kaluar financimin e mediave nën kontrollin e shtetit.

Sipas propozimit të qeverisë, sistemi aktual, ku familjet paguajnë drejtpërdrejt për mediat e shërbimit publik do të zëvendësohet me financim nga buxheti shtetëror. Ministri i Kulturës, Oto Klempíř, deklaroi javën e kaluar se “tarifat e licencës do të anulohen”.

Të mërkurën, mijëra studentë protestuan në Pragë, duke marshuar nga sheshi Jan Palach me thirrjet: Nuk do t’ju lejojmë të na merrni mediat.

Përfaqësues të mediave publike e konsiderojnë projektligjin si kërcënim të drejtpërdrejtë për pavarësinë editoriale. Pavla Kubálková nga komiteti i grevës së Televizionit Çek u shpreh se ndryshimi i modelit të financimit “hap rrugën për ndikim politik mbi një institucion që ka funksionuar për dekada në mënyrë të pavarur”.

Projektligji parashikon edhe shkurtime të ndjeshme buxhetore: rreth 48 milionë paund më pak financim në vitin 2027. Televizioni Çek pritet të humbasë gati një të tretën e buxhetit, ndërsa Radio Çeke rreth një të pestën.

Nga ana tjetër, përfaqësues të Radios Çeke paralajmërojnë se financimi direkt nga shteti u jep politikanëve një mjet për të ndikuar në përmbajtjen editoriale. “Kjo rrezikon seriozisht autonominë e mediave publike”, deklaroi Jan Herget.

Debati është përshkallëzuar edhe në arenën politike. Figura të opozitës, përfshirë liderin e Partisë Pirate, Zdeněk Hřib, kanë kërkuar dorëheqjen e ministrit të Kulturës, duke e cilësuar situatën “përtej kufijve të pranueshëm”.

Ekspertët e medias theksojnë se reforma është e paqartë dhe e rrezikshme. Analisti Jan Motal vlerëson se projektligji “e kalon financimin nën kontroll shtetëror pa garantuar mbrojtjen e pavarësisë”.

Shqetësimet ndahen edhe nga figura të njohura të gazetarisë. Gazetari Václav Moravec, i cili u largua së fundmi nga Televizioni Çek, deklaroi publikisht se institucioni nuk mund të garantojë më pavarësinë e tij.

Ndërkohë, edhe opinioni publik mbetet i ndarë. Sipas sondazheve, 68% e qytetarëve çekë nuk shohin dallim mes tarifave të licencës dhe financimit nga buxheti i shtetit, një faktor që mund të lehtësojë miratimin e reformës.

Projektligji është ende në proces dhe kërkon miratimin e qeverisë dhe parlamentit. Instituti Ndërkombëtar i Shtypit ka paralajmëruar se ndryshimet e propozuara mund të “dobësojnë pavarësinë financiare dhe editoriale të mediave publike”, duke vënë në rrezik rolin e tyre në shërbim të publikut.