Shtëpia e Bardhë shtron tapetin e kuq për Xi Jinping, përgatitje madhështore për vizitën historike

Presidenti i Shteteve të Bashkuara, Donald Trump, do të presë këtë javë në Washington presidentin kinez Xi Jinping, në një vizitë shtetërore ku pritet të diskutohen një sërë çështjesh të rëndësishme, nga inteligjenca artificiale dhe tregtia, te Tajvani dhe marrëdhëniet mes dy fuqive globale.

Xi pritet të pritet personalisht nga Trump në bazën ajrore Andrews të mërkurën, 23 shtator.

Kjo është vizita e parë shtetërore e Xi Jinping në SHBA pas gati një dekade dhe takimi i tretë me Trump që nga rikthimi i presidentit amerikan në Shtëpinë e Bardhë për mandatin e dytë.

Marrëveshja, e arritur në tetor 2025 gjatë takimit Trump-Xi në Korenë e Jugut, parashikonte pezullimin nga Washingtoni të rritjeve të forta të tarifave ndaj mallrave kineze, ndërsa Pekini lehtësoi kufizimet mbi eksportet e tokave të rralla, të cilat janë thelbësore për sektorin e prodhimit.

Ekspertët presin që gjatë vizitës së Xi-t të ketë të paktën një njoftim lidhur me zgjatjen e kësaj marrëveshjeje.

Vizita e presidentit kinez në Washington do të zgjasë deri të premten dhe do të shoqërohet me një program të ngjeshur ceremonial, përfshirë darka zyrtare, vizita private dhe shfaqje artistike.

David Sacks, studiues për Azinë në Council on Foreign Relations, e cilësoi pritjen e planifikuar nga Trump si diçka “vërtet të paprecedentë”.

“Që Trump ta presë Xi Jinping në bazën ajrore Andrews dhe të organizojë edhe një fluturim ceremonial për të, nuk është diçka që u ofrohet as aleatëve të SHBA-ve, aq më pak një kundërshtari si Kina”, tha Sacks, duke e cilësuar pritjen si “mjaft befasuese”.

Tregtia dhe tarifat

Një nga çështjet kryesore në takimet Trump-Xi pritet të jetë tregtia dhe tarifat.

Trump ka kritikuar prej kohësh deficitin tregtar të SHBA-ve me Kinën, i cili, sipas të dhënave më të fundit të Byrosë së Regjistrimit të SHBA-ve, tejkalon 91 miliardë dollarë.

Ndërkohë, pavarësisht marrëveshjes së tetorit të kaluar, eksportet kineze të tokave të rralla drejt SHBA-ve kanë rënë.

Zyrtarët amerikanë dhe kinezë zhvilluan bisedime tregtare në kuadër të Asamblesë së Përgjithshme të OKB-së, por, sipas burimeve të BBC-së, nuk arritën ndonjë përparim të rëndësishëm përpara vizitës së Xi-t.

Bisedimet u përqendruan te çështjet tregtare jotarifore dhe eksportet bujqësore. Negociatorët amerikanë pritet të vazhdojnë bisedimet me homologët kinezë në Washington, pas mbërritjes së Xi.

Inteligjenca artificiale, një tjetër pikë kyçe

Inteligjenca artificiale pritet të jetë një tjetër temë e rëndësishme në takimin mes dy liderëve.

David Firestein, nga Bush China Foundation, tha për BBC-në se AI-ja është ngjitur me shpejtësi në krye të agjendës përpara vizitës së Xi-t.

SHBA-ja dhe Kina janë në konkurrencë të fortë për zhvillimin e inteligjencës artificiale, ndërsa teknologjia është shndërruar në një prej fushave kryesore të rivalitetit mes dy vendeve.

Pas disa incidenteve të profilit të lartë që kanë ngritur shqetësime për sigurinë e AI-së, është shtuar presioni ndaj administratës Trump për të vendosur rregulla më të forta dhe për të ngadalësuar zhvillimin e kësaj teknologjie.

Senatori Bernie Sanders shkroi këtë javë në X se Trump dhe Xi duhet të negociojnë një marrëveshje për të pezulluar zhvillimin e AI-së dhe për të ndaluar inteligjencën artificiale superinteligjente.

Edhe ish-këshilltari i Trump në Shtëpinë e Bardhë, Steve Bannon, si dhe disa republikanë në Kongres, kanë paralajmëruar për rreziqet që mund të sjellë inteligjenca artificiale.

Trump, megjithatë, e konsideron AI-në thelbësore për ekonominë amerikane dhe një fushë kyçe të konkurrencës globale për fuqinë. Ai ka qenë i rezervuar ndaj idesë për të frenuar zhvillimin e saj dhe e ka cilësuar mposhtjen e Kinës në garën për AI si një objektiv kryesor.

“Kush fiton AI-në, fiton”, ka deklaruar Trump.

Firestein tha për BBC-në se pret që Trump dhe Xi të diskutojnë edhe mënyrat për bashkëpunim në fushën e inteligjencës artificiale.

Të dielën, Sekretari amerikan i Thesarit, Scott Bessent, u takua me homologun e tij kinez He Lifeng. Bessent i cilësoi bisedimet për tregtinë dhe AI-në si “shumë të suksesshme”.

Megjithatë, ekspertët që folën për BBC-në thanë se nuk presin ndonjë marrëveshje të madhe ose përparim të rëndësishëm në AI apo çështje të tjera gjatë takimeve të shumta mes Trump dhe Xi këtë javë.

Tajvani, një tjetër pikë e nxehtë

Në tryezën e diskutimeve pritet të jetë edhe Tajvani, një prej çështjeve më të ndjeshme në marrëdhëniet SHBA-Kinë.

Kongresi amerikan ka miratuar një paketë shitjesh armësh me vlerë disa miliardë dollarë për Tajvanin, e cila aktualisht pret firmën e Trump. Presidenti amerikan deri tani ka vendosur të mos e nënshkruajë, duke e parë këtë çështje edhe si një mjet negociues në raport me Kinën.

Pekini prej kohësh ka deklaruar synimin për “ribashkimin” me Tajvanin dhe nuk ka përjashtuar përdorimin e forcës.

Sipas Firestein, Xi pritet t’i kërkojë Trumpit të zgjasë shtyrjen e shitjes së armëve ose, në një formë tjetër, të shmangë realizimin e saj.

Edhe Xi përballet me vështirësi ekonomike në vendin e tij dhe pritet ta shfrytëzojë vizitën për të diskutuar mundësitë e thellimit të tregtisë mes SHBA-ve dhe Kinës.

Por një afrim i tillë mund të krijojë probleme politike për Trumpin, pasi disa anëtarë të kabinetit të tij dhe mbështetës të tij e shohin Kinën me dyshim të madh.

Sekretari amerikan i Transportit, Sean Duffy, i dërgoi në shtator një letër kompanisë Ford, duke e nxitur atë të shkëputte lidhjet me Kinën, për shkak të shqetësimeve për sigurinë kombëtare dhe mbrojtjen e vendeve të punës në SHBA.

Pavarësisht pengesave që mbeten përpara arritjes së marrëveshjeve të reja mes dy vendeve, Trump e konsideron kontaktin e drejtpërdrejtë me Xi-n një element të rëndësishëm të procesit.

“Trump ka marrë vendimin se, pavarësisht gjithçkaje, ne nuk duhet të kemi një marrëdhënie konfrontuese me Kinën”, tha Stephen Orlins, president i National Committee on US-China Relations.

Sipas Orlins, Trump beson se sa më shpesh të takohen ai dhe Xi, aq më pak konfrontuese do të jetë marrëdhënia mes dy vendeve.