Tre shkencëtarë fitojnë Nobelin për zbulimet që revolucionarizuan studimin e trurit

Karl Deisseroth, Peter Hegemann dhe Georg Nagel janë shpallur fituesit e Çmimit Nobel në Fiziologji ose Mjekësi për vitin 2026.

Tre studiuesit janë vlerësuar për zbulimet e tyre mbi kanalet jonike të aktivizuara nga drita dhe për kontributin në zhvillimin e optogjenetikës – një metodë që ndërthur gjenetikën me optikën për të studiuar dhe kontrolluar aktivitetin e qelizave.

Komiteti Nobel theksoi se puna e tyre hodhi themelet për kontrollin e sinjaleve nervore përmes dritës. Falë këtyre zbulimeve, shkencëtarët mund të aktivizojnë ose çaktivizojnë neurone të veçanta, madje edhe në trurin e një kafshe të gjallë.

Kjo teknologji po përdoret sot në laboratorë në mbarë botën për të studiuar mënyrën se si truri përpunon emocionet, kujtesën dhe funksione të tjera.

Peter Hegemann dhe Georg Nagel ishin ndër pionierët e kësaj fushe. Ata zbuluan kanalrodopsinën, një proteinë që, kur futet në qeliza, i bën ato të ndjeshme ndaj dritës.

Më vonë, Karl Deisseroth e përdori këtë zbulim në qelizat nervore të minjve. Duke i ndriçuar me dritë blu, ai arriti të shkaktonte sinjale nervore dhe të kontrollonte aktivitetin e neuroneve në trurin e kafshëve të gjalla.

Për këtë zbulim, tre laureatët do të ndajnë një çmim prej 12 milionë koronash suedeze, ekuivalent me më shumë se një milion euro.