Frigoriferët në supermarkete kthehen në objektiv të hakerave? Nga Franca në SHBA, autoritetet në alarm

Pentagoni amerikan po heton si një sulm të mundshëm kibernetik një seri defektesh të pazakonta në ngrirësit e ushqimeve në bazat ushtarake në të gjithë SHBA-të, të cilat në gusht shkaktuan prishjen e sasive të mëdha të ushqimeve.

Pentagoni nuk ka dhënë detaje mbi ecurinë e hetimeve dhe as nëse është arritur në ndonjë përfundim për shkaqet apo autorët e mundshëm. Megjithatë, ai konfirmoi se një njësi e Komandës Kibernetike të ushtrisë amerikane po punon në bashkëpunim të ngushtë me institucione të tjera dhe autoritetet e zbatimit të ligjit.

Defektet prekën të paktën gjashtë dyqane të bazave ushtarake në SHBA

Problemet u shfaqën në fund të gushtit dhe prekën të paktën gjashtë dyqane ushqimore brenda bazave ushtarake amerikane, ku personeli blen produkte ushqimore. Reuters e konfirmoi këtë përmes njoftimeve të publikuara në atë kohë në faqet zyrtare dhe llogaritë në Facebook të bazave ushtarake.

Në të paktën një rast, frigoriferët nuk u fikën thjesht për shkak të një defekti. Përkundrazi, temperatura e sistemeve të ftohjes u rrit gjatë natës, duke bërë që në mëngjes ushqimet të gjendeshin të shkrira ose të prishura.

Më 26 gusht, llogaria zyrtare e bazës ushtarake Fort Huachuca, në Arizona, njoftoi se frigoriferi kishte kaluar në modalitetin e shkrirjes, duke ngrohur të gjitha produktet ushqimore. Sipas njoftimit, ushqimet ishin tërësisht të prishura.

Dyshimet se këto incidente mund të ishin shkaktuar nga ndërhyrje kibernetike u ngritën fillimisht më 28 gusht, nga një blog i krijuar së fundmi, i quajtur Signal and Silence. Megjithatë, Reuters raporton për herë të parë se hetuesit ushtarakë amerikanë po i trajtojnë zyrtarisht defektet si një sulm të mundshëm kibernetik.

Sulmi në Francë preku mbi 350 biznese

Nëse konfirmohet se bëhet fjalë për një sulm kibernetik, incidenti në bazat amerikane do të ishte një tjetër shembull i cenueshmërisë së infrastrukturës kritike ndaj sulmeve digjitale. Në këtë rast, rreziku lidhet me sistemet e ruajtjes së ushqimeve në temperatura të ulëta.

Në Francë, një sulm i ngjashëm goditi më shumë se 350 biznese, duke ndërhyrë në kontrollet e temperaturës së pajisjeve frigoriferike në supermarkete. Si pasojë, sasitë e mëdha të ushqimeve të ngrira u prishën dhe u hoqën nga raftet.

Edhe në këtë rast, sulmi nuk konsistoi vetëm në fikjen e pajisjeve, por në rritjen e temperaturës brenda tyre. Në disa raste, temperatura u ngrit aq shumë sa disa njësi ftohjeje morën flakë. Një pronar supermarketi vlerësoi më herët gjatë këtij muaji se dëmi i përgjithshëm në të gjithë Francën mund të arrijë në dhjetëra miliona euro.

Ekspertët i thanë më parë Reuters se sulmi në Francë dukej relativisht i lehtë për t’u realizuar.

Kompania daneze Danfoss, e cila prodhon pajisje për kontrollin e sistemeve të ftohjes, deklaroi se shumë prej pajisjeve të prekura ishin të vjetruara ose përdornin programe kompjuterike që nuk ishin përditësuar prej kohësh. Këto mangësi mund t’ua kenë lehtësuar sulmuesve ndërhyrjen në sistem.

Reuters nuk ka arritur të përcaktojë nëse pajisjet e kësaj kompanie apo të prodhuesve të tjerë përdoreshin edhe në bazat ushtarake amerikane të prekura nga defektet.

Pse sistemet frigoriferike janë objektiv i rrezikshëm?

Sistemet e ftohjes luajnë një rol të rëndësishëm në ruajtjen dhe shpërndarjen e ushqimeve të freskëta. Për këtë arsye, sabotimi i tyre përmes internetit konsiderohet një skenar shqetësues, i krahasueshëm me ndërprerjen e furnizimit me energji elektrike ose ujë.

Në fillim të këtij viti, Iniciativa Globale për Sigurinë Ushqimore, një organizatë e industrisë, u bëri thirrje profesionistëve të sigurisë ushqimore dhe ekspertëve të teknologjisë së informacionit të bashkëpunojnë për të forcuar mbrojtjen kibernetike të sistemeve frigoriferike.

Raste të ngjashme janë regjistruar edhe më parë. Sipas kompanisë Danfoss, në vitin 2022, hakerat shënjestruan ose depërtuan në sistemet e ruajtjes në të ftohtë të supermarketeve në Rusi dhe Izrael, të cilat përdornin versione të vjetruara të pajisjeve të kontrollit.

Ndërkohë, në dhjetor të vitit të kaluar, prokurorët federalë në Los Angeles akuzuan një shtetase ukrainase për përfshirje në një grup hakerash që, në vitin 2024, ndërpreu funksionimin e sistemeve frigoriferike në një fabrikë përpunimi mishi, duke shkaktuar prishjen e më shumë se 900 kilogramëve mish.

Sipas Bill Moore, drejtues i kompanisë së sigurisë kibernetike industriale Xona Systems, problemi kryesor qëndron te fakti se pajisjet e kontrollit, të projektuara fillimisht për t’u mirëmbajtur nga teknikë në vend, po lidhen gjithnjë e më shumë me internetin.

Kjo rrit mundësinë që ato të bëhen objekt i sulmeve nga distanca, me pasoja që mund të shtrihen përtej dëmeve materiale.

“Një sulm i tillë mund të ndërpresë zinxhirin e furnizimit me ushqime”, paralajmëroi Moore.